Op papier lijkt de impact beheersbaar. De verstoringen in de Rode Zee begonnen al eind 2023, Nederlandse retailers zijn gewend aan omrijden via de Kaap, en het Nederlandse retail faillissementspercentage daalde afgelopen jaar met drieëntwintig procent; de sterkste daling in heel Europa. Maar wie goed kijkt, ziet dat het speelveld in februari en maart 2026 fundamenteel veranderd is. De Straat van Hormuz, cruciaal voor twintig procent van de wereldwijde olie en LNG, is nu operationeel verstoord. Dat is een ander kaliber dan de Rode Zee-crisis alleen. Europese gasprijzen schoten op één dag vijfentwintig procent omhoog. Verzekeringsmaatschappijen trokken per 17 maart oorlogsrisicodekking in voor alle scheepvaart door de Perzische Golf, de Golf van Oman en de Rode Zee, wat de beschikbare scheepscapaciteit verder uitknijpt.

Tegelijkertijd speelt een tweede front: de handelspolitiek van Trump. Na de vernietiging van zijn landspecifieke tarieven door het Amerikaanse Hooggerechtshof op 20 februari 2026 stelde hij nieuwe wereldwijde tarieven in van tien procent op alle importen buiten de EU, met aankondiging van verdere verhogingen naar vijftien procent. Voor Nederlandse retailers die producten exporteren naar de VS verandert dit het speelveld. Voor retailers die importeren uit China, Azië en het Midden-Oosten stapelen de kosten zich op: hogere containertarieven door het omvaren, hogere energieprijzen door de Hormuz-sluiting én een verzwakt consumentenklimaat in Europa. In Duitsland verslechtert het consumentensentiment terwijl huishoudens zich voorbereiden op stijgende energierekeningen, in Italië daalde het consumentenvertrouwen naar het laagste punt sinds eind 2023. Nederland is geen eiland in dit Europese klimaat.

Voor de Nederlandse retail is de strategische les drieledig. Ketens die afhankelijk zijn van seizoensgebonden mode of elektronica uit Azië moeten nu handelen, niet afwachten. De combinatie van tien tot vijftien dagen extra reistijd en hogere verzekeringspremies betekent dat de herfstcollectie die normaal in augustus in de winkel hangt, dit jaar later arriveert, of duurder is. Dat is geen logistiek detail, dat is een assortiments- en prijsstrategisch vraagstuk. Retailers die nu diversifiëren naar nabijere bronnen in Turkije, Portugal of Marokko bouwen niet alleen aan veerkracht, ze bouwen aan een structureel concurrentievoordeel.

De tweede les raakt de paradox van de Nederlandse consument. Het consumentenvertrouwen staat in februari op min vierentwintig; ruim onder het twintigjarig gemiddelde, terwijl de koopkracht objectief verbeterd is door loonsverhogingen en vijfhonderd miljard euro aan banktegoed. Die slapende koopkracht komt niet vanzelf in beweging. Retailers die in dit klimaat volstaan met kortingspromoties verliezen op marge zonder de terughoudende consument structureel te activeren. Wie wél wint, is de formule die de consument vertrouwen en zekerheid biedt: helder assortiment, eerlijke prijs, een geloofwaardig duurzaamheidsverhaal en zichtbare kwaliteitsgarantie.

De derde les raakt de Chinese tegenwind. Trumps tarieven van honderdvijfenveertig procent op Chinese producten richting de VS duwen Chinese producenten naar alternatieve afzetmarkten, waaronder Europa. Shein en Temu wonnen in 2024 al zevenendertig procent meer online aankopen bij Nederlandse consumenten. Met nog meer Chinese capaciteit die een Europees uitlaatventiel zoekt, wordt die druk groter. Nederlandse retailers met eigen productie of curatief inkoopbeleid, zoals Rituals, SuitSupply en HEMA, moeten dit actief meenemen in hun assortiments- en prijsstrategie.

De geopolitiek staat niet stil en de kosten gaan omhoog. Retailers die nu scenario’s doorrekenen, ketens diversifiëren en hun positionering scherper neerzetten, navigeren de storm het best. Geopolitiek is niet het domein van retailers, maar de gevolgen wel.